Stulejka (phimosis)


venereal diseasesStulejka to stan, który charakteryzuje się niemożnością odprowadzenia napletka z żołędzi prącia. I jest to jednocześnie zjawisko budzące chyba najwięcej emocji zarówno w środowisku lekarskim i pośród zaniepokojonych rodziców.

To właśnie te emocje i brak wiedzy są przyczyną wykonywania wielu niepotrzebnych zabiegów i „czynności leczniczych”, których można z powodzeniem uniknąć.

Istnieją dwie postacie kliniczne stulejki: spowodowane przez tzw. przyklejony napletek oraz zwężony napletek.

U większości noworodków i niemowląt płci męskiej występuje tzw. stulejka fizjologiczna, którą charakteryzuje przyklejony do żołędzi prącia napletek i niejednokrotnie dość wąski tzw. kanał napletka utrudniający uwidocznienie ujścia zewnętrznego cewki moczowej. W przeciągu pierwszych kilku lat życia w wyniku gromadzenia się mastki i złuszczonych nabłonków pomiędzy napletkiem a żołędzia oraz regularnych wzwodów dochodzi do całkowitej separacji tych struktur i takiego rozciągnięcia napletka, które umożliwi swobodne jego zsunięcie z żołędzi. Po 7 roku życia u 90% chłopców napletek jest całkowicie odprowadzalny.

Dlatego w początkowym okresie życia dziecka należy unikać prób zsuwania wąskiego napletka, które doprowadzić mogą do jego popękania. Oprócz zadawania niepotrzebnego bólu dzieciom taki brutalny rękoczyn może doprowadzić do wtórnego bliznowacenia napletka. A w takim przypadku nie ma szans na samoistne ustąpienie stulejki.

Przetrwała stulejka w życiu dorosłym utrudni lub uniemożliwi odbywanie satysfakcjonujących stosunków seksualnych, co może być źródłem frustracji i lęków. Podobny problem stanowi stulejka dla dojrzewającego chłopca, który widzi, że „coś jest nie tak”.

Czasem stulejka bywa przyczyną nawracających zapaleń żołędzi i napletka, co prowadzi do dalszego postępującego zwężania się napletka, które w skrajnych przypadkach może utrudnić oddawanie moczu przez dziecko – mocz oddawany jest z wysiłkiem, strumień moczu jest cienki, a sama mikcja długotrwała.

Sporą grupę przypadków stanowią stulejki wtórne (czyli kiedyś napletek dawał się zsuwać) z negatywnym wywiadem zapalnym, które raczej niesłusznie wiąże się brakiem higieny – za taki stan odpowiedzialna jest choroba skóry zwana w skrócie BXO (liszaj twardzinowy i zanikowy narządów płciowych).Takie sytuacje stanowią bezwzględne wskazania do leczenia stulejki.

Kiedy zatem rozpocząć leczenie stulejki? W przypadku braku nawrotowych stanów zapalnych napletka i żołędzi u dzieci ze stulejką nie ma wskazań do podejmowania jakichkolwiek działań przynajmniej do 6-7 roku życia. Po osiągnięciu tego wieku należy rozważyć leczenie ze względu na znaczny stopień samodzielności dziecka i związane z tym ryzyko zapomnienia o problemie wąskiego napletka, co może, jak wspomniano, wywołać problemy emocjonalne u chłopca w okresie okołopokwitaniowym.

Tradycyjnie stulejkę leczono chirurgicznie wykonując pełne, okrężne wycięcie napletka, czyli tzw. obrzezanie. Jednak nie każda postać stulejki wymaga postępowania chirurgicznego, mało, większość jej postaci można skutecznie leczyć zachowawczo. Niestety środowisko medyczne posiadając często niewystarczającą wiedzę na temat fizjologii stulejki i jej terapii nie zawsze jest w stanie służyć fachową poradą.

Zawsze zatem należy podjąć próbę leczenia zachowawczego. Najłatwiej leczy się przypadki, w których kanał napletka jest szeroki i stwierdza się jedynie tzw. przyklejenie napletka do żołędzi. Jeżeli zaistnieją wskazania (nawrotowe stany zapalne), krótki zabieg w znieczuleniu miejscowym (krem EMLA) jest skuteczny i naprawdę bezbolesny.

Wąskie napletki bez cech BXO leczy się stosowaniem miejscowo działających maści lub kremów steroidowych mających za zadanie uelastycznienie skóry napletka i regularnym jego rozciąganiem. Pełną retrakcję można zaobserwować już po 2-3 tygodniach ich stosowania. Podkreślić należy, że po uzyskaniu sukcesu należy kontynuować zsuwanie napletka przynajmniej raz dziennie w czasie kąpieli – mycie żołędzi prącia jest dokładnie takim samym higienicznym jak mycie zębów, czy uszu.

Napletki z cechami postępującego bliznowacenia (na skutek BXO) leczy się operacyjnie. Zabieg może polegać na tzw. okrężnym wycięciu napletka (circumcisio) wokół rowka zażołędnego. Operacja jest krótka i obarczona małą ilością powikłań. Ostatnio jednak coraz częściej dąży się do zachowania napletka i dlatego wykonuje się tzw. plastykę napletka, która w doświadczonych rękach gwarantuje doskonały wynik kosmetyczny i niewielką ilość powikłań w postaci wtórnej stulejki. Osobiście uważam, że z powodu funkcji seksualnych napletka i środowiska kulturowego, w którym żyjemy zabieg plastyki może być wykonany u prawie każdego pacjenta, u którego leczenie zachowawcze nie było wskazane lub okazało się nieskuteczne.

ZAPAMIĘTAJ:

1. Stulejka u dzieci przed okresem pokwitania nie jest chorobą – to stan fizjologiczny.

2. Wskazaniem bezwzględnym do leczenia stulejki są przypadki objawowe (nawrotowe stany zapalne) i stulejki wtórne.

3. Wskazaniem względnym do leczenia jest wiek dziecka – przed okresem pokwitania leczenie można rozważyć u dziecka w wieku szkolnym.

4. Leczenie zachowawcze posiada skuteczność na poziomie 75-85%

5. Leczenie operacyjne jest wskazane u dzieci ze stulejkami wtórnymi, u których nie ma szans na skuteczność leczenia zachowawczego (BXO) lub w przypadkach nieskutecznego leczenia zachowawczego.